توحید ربوبی و شرک مشرکان: نگاهی به دیدگاههای آیتالله جوادی آملی و سلطان العمیری
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1
دانش پژوه سطح چهار حوزه علمیه خراسان موسسه ائمه اطهار و پژوهشگر مدعو گروه جریانشناسی فکری فرهنگی جهان، پژوهشکده بینالمللی امام رضا ، جامعة المصطفی العالمیه، مشهد
2
دکتری مدرسی معارف پردیس فارابی دانشگاه تهران.
چکیده
این مقاله به بررسی تطبیقی دیدگاههای آیتالله جوادی آملی و سلطان العمیری در باب توحید ربوبی و شرک مشرکان میپردازد. از منظر آیتالله جوادی، توحید نظری، بهویژه ربوبی، شرط ضروری تحقق توحید عملی است. در مقابل، عمیری وهابی، بر تقدم توحید عبادی (الوهی) تأکید دارد. در تعریف معیار ربوبی نیز اختلاف اساسی دیده میشود: آیتالله جوادی، استقلال خداوند در تدبیر عالم را محور ربوبیت میداند و هرگونه باور به استقلال غیرخدا را شرک ربوبی میشمارد، حالآنکه عمیری توحید ربوبی را صرفاً بهمعنای یکتادانستن خدا در افعال کلانی مانند آفرینش، روزیرسانی تعریف میکند. مقایسه این دو دیدگاه، دو تفاوت عمده را نشان میدهد: نخست در تفسیر آیات )لئن سالتهم( آیتالله جوادی اقرار مشرکان را ناظر به خالقیت خدا دانسته و آن را دال بر توحید ربوبی نمیداند، اما عمیری آن را نشانه پذیرش توحید ربوبی و محدودکردن شرک مشرکان در حوزه عبادت میخواند. تفاوت دوم در تفسیر سایر آیات شرک ربوبی است. بنابراین تفسیر عمیری ناشی از تعریف نادرست وی از ملاک توحید ربوبی و تطبیق اشتباه آن بر مشرکان است.
کلیدواژهها
